بحث دربارۀ اين نظريه كه لذت خير نيست

اولاً چون خير مطلق است يا جزئى، حالات طبيعى و ملكات و بالتبع حركات و تغييرات مربوط به آنها نيز داراى دو مفهوم (مطلق و نسبى) خواهند بود. از تغييراتى كه بد تلقى مى شوند، بعضى بطور مطلق و برخى براى يك فرد معيّن بد است كه چه بسا براى ديگرى بد نيست ويا خوشايند است و بعضى ديگر نيز بطور كلى در يك لحظه ى مشخص خوشايند است، همچنين است تغييراتى كه در جريان مداواى بيمار صرفاً در نظر بيمار لذت بخش مى آيند. ثانياً خير مى تواند يك فعاليت باشد يا يك سجيه. بدين سبب در مقابل لذت بالعرض و تكوينى كه فعاليتى در تأمين اميال ماست و تغييرى تدريجى و محسوس است كه به سبب آن فرد را از حالت نقص (مثلاً بيمارى) به سلامتى انتقال مى دهد، لذايذى مطلق وجود دارند كه ناشى از ارضاى هيچ ميلى نيستند (براى مثال مولود فعاليت تأملى و تفكر آميز اند) و بدون درد يا رنج، طبيعت ما در آن حالت احساس هيچگونه منقصتى نمى كند. ثالثاً نبايد بنا به گفته اى كه غايت عالى تر از حركت به سوى آن است، ضرورتاً امورى را عالى تر از لذت تصور كنيم زيرا لذايذ صيرورت (شدن) محسوس نيستند و همه ى آنها مربوط به يك صيرورت نيستند. لذات فعاليت اند (نه انفعال پذيرى) و غايت اند. در واقع لذت فعاليتى است كه آزادانه به موقع اجرا گذارده مى شود و آگاهى از جريان عمل نيست بلكه فعاليت بلامانع مطابق طبيعت است.

آن كه گفته اند لذات بد هستند چون بعضى امور مطبوع براى سلامتى مضر اند، بدان ماند كه گوييم سلامتى بد است چون بعضى امور نافع براى سلامتى به درد تحصيل پول نمى خورند. ديگر آنكه، لذتى كه ذاتى باشد به هيچ وجه رادعى براى فرزانگى و هيچ ملكه ى ديگرى نيست (همچون لذايذ مولود تأمل و آموختن كه بيشتر موجب انديشيدن و آموختن ما مى شوند) بلكه فقط لذايذ خارجى سد باب آنها هستند. در خصوص اينكه لذت معلول يك فن باشد، هيچ فعاليت ديگرى به هيچ وجه محصول يك فن نيست، اما در اين زمينه فن به ابزار استعداد اكتفا مى كند، هرچند كه فن عطر گيرى و آشپزى به طور كلى بعنوان فنون ايجاد كننده ى لذت ملاحظه شده اند. [درباره ى آدم ميانه رو و فرزانه و كودكان و حيوانات صحبت شده است]. آن دسته لذايذ كه مطلوب كودكان و حيوانات اند، لذات بدنى اند كه گفتيم مطلق نبوده و به مفهوم مطلق خوب نيستند زيرا افراط در آنها عامل بى بند و بارى آدم بى بند و بار است (اما به لحاظ ديگر مى توانند خوب باشند) و ضمناً به همين دليل آدم فرزانه از اين لذايذ پرهيز مى كند، اما پرهيز او بدان معنى نيست كه جوياى لذات ديگرى نباشد، چه او را هم لذايذ ديگرى است.

منبع: فصل 13 كتاب هفتم اخلاق نيكوماخس